Opracowanie poświęcone regionalnej kulturze ludowej

  • Drukuj zawartość bieżącej strony
  • Zapisz tekst bieżącej strony do PDF
13 września 2021

Tytuł : Wzornik Przeworski

Autor: Katarzyna Ignas

Konsultacja merytoryczna: Bartłomiej Jankiewicz (Ropczyce)

Wydawca: Muzeum w Przeworsku Zespół Pałacowo-Parkowy, 2021

Zjawisko sięgania przez projektantów po motywy regionalnego wzornictwa ludowego dla potrzeb wytworzenia przedmiotów codziennego użytku ma ponad 100-letnią historię. Ewenement chłopomani z przełomu XIX i XX wieku oraz związany z nią rozwój nauk ludoznawczych doprowadził z czasem do powstania pierwszych muzeów, galerii sztuki ludowej, które stały się kulturowymi bazami związanymi ze sztuką i wzornictwem ludowym. Dzięki  temu mógł zrodzić się nurt we wzornictwie przemysłowym, zwany etnodizajnem. Propagował on łączenie elementów rękodzielnictwa i wyrobnictwa ludowego ze współczesnymi trendami, na gruncie polskim.

Dawniej, fascynacje twórcze czerpane ze sztuki ludowej, opisywano wykorzystując określenia takie jak: folklor, folk, regionalizm, styl rustykalny, rodzimy czy swojski. Początkowo odwołania do sztuki ludowej stanowiły wyraz sprzeciwu wobec ogólnie postępującego uprzemysłowienia. Nastanie czasów PRL i powstanie Cepelii, a właściwie Centrali Przemysłu Ludowego i Artystycznego, przyczyniło się do umasowienia produkcji i dystrybucji wyrobów wykonywanych bądź inspirowanych twórczością polskich artystów ludowych. Było to jednak zjawisko, gdzie przekształcenie przez twórców wzornictwa ludowego do własnych zamysłów artystycznych przeznaczonych na rynek konsumencki, odbywało się bez specjalnych etnograficznych refleksji, a wyroby cepeliowskie kojarzono bardziej z pseudoludowym kiczem dla mas, niż nowoczesnym podejściem do projektowania sztuki użytkowej. Na przestrzeni lat trend ten uległ zmianie.

„Wzornik Przeworski” powstał w ramach ministerialnego projektu Narodowe Centrum Kultury Etnopolska 2021. Zawiera dawne regionalne wzory przeworskie, które kiedyś zdobiły stroje, meble i przedmioty codziennego użytku. Wzornik został wydany z myślą o współczesnych designerach  czy grafikach, którzy coraz częściej sięgają po wzory etno. Rejon przeworski należy do grupy etnograficznej rzeszowiaków, gdzie popularne było łączenie haftów właśnie w kolorach czerwonym i niebieskim, ale też w bordowym i granatowym. Książka  opracowana przez etnograf Katarzynę Ignas, liczy 144 strony, zawiera 50 wzorów znajdujących się na przedmiotach z dziedziny ludowej kultury , pochodzących z terenu regionu przeworskiego, z kolekcji Muzeum w Przeworsku i ze zbiorów prywatnych.

„Wzornik Przeworski” to inicjatywa zachęcająca do poznawania kultury regionu, jego tożsamości. Stanowi punkt wyjścia do działań prorozwojowych uwzględniających bogactwo oryginalnego dziedzictwa kulturowego. Jednocześnie dostrzegają i wpisują się w trend etnodizajnu, w którym z jednej strony powraca się do tradycji rzemieślniczych i inspiracji ludowych, a z drugiej, sięga się po nowoczesne technologie i rozwiązania odpowiadające potrzebom projektantów i konsumentów. Umożliwiają różnego rodzaju wyrobom nadanie wyjątkowej wartości przez kontekst i pochodzenie danej rzeczy. W kolejnych latach galeria wzorów będzie powiększana. Nie ma wątpliwości, że jeszcze w tym temacie jest wiele do zrobienia, dlatego warto jest obserwować, wykorzystać, adoptować i podejmować kolejne inicjatywy. Celem zadania „Wzornik Przeworski” jest identyfikacja i popularyzacja regionalnego zdobnictwa ludowego z regionu przeworskiego, które zachowane jest na eksponatach: stroje, meble, makatki.

Galeria

  • Powiększ zdjęcie wzornik przeworski

    wzornik przeworski